1. Inleiding

Op 3 december 2003 werd Ferdinand Nahimana in Arusha tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld voor aanzetten tot genocide door het Internationale Rwanda Tribunaal van de Verenigde Naties. Bijna tien jaar daarvoor werden in een periode van drie maanden naar schatting achthonderdduizend Tutsi en gematigde Hutu’s vermoord. Propaganda en de media speelden hierbij een niet weg te denken rol. Hoewel in de rechtszaak tegen Nahimana ook gebeurtenissen uit eerdere periodes in zijn leven werden behandeld, zijn periode als professor en later als directeur van het Ministerie van Informatie, is zijn veroordeling voornamelijk gebaseerd op zijn betrokkenheid bij de radiozender Radio Television Libre de Mille Collines (RTLM).

Ferdinand Nahimana was een leidinggevende intellectueel in Rwanda, een man met status. Een status die hij volgens de rechter van het Tribunaal misbruikt heeft:“(…) You chose a path of genocide. In doing so, you betrayed the trust placed in you as an intellectual and a leader. (…) Without a firearm, machete or any physical weapon, you caused the deaths of thousands of innocent civilians.” Om de betrokkenheid en de veroordeling van een intellectueel als Nahimana op waarde te kunnen schatten, moeten we ons afvragen wat hij in werkelijkheid heeft gedaan, welke misdaad hij heeft gepleegd en op welke manier. De centrale vraagstelling in mijn onderzoek is dan ook: wat was de rol van Ferdinand Nahimana voor en tijdens de genocide van Rwanda en is zijn veroordeling tot levenslange gevangenisstraf terecht?

Ik zal deze vraag proberen te beantwoorden door de levensloop van Ferdinand Nahimana nader belichten, de levensloop van een veroordeelde moordenaar zonder fysieke wapens, een schrijftafelmoordenaar. Aan de hand van de literatuur over de genocide in Rwanda, rapporten van mensenrechtenorganisaties, het vonnis van de rechtbank en vooral mediaberichten, zal ik zijn leven en misdaad reconstrueren en een oordeel vellen over de veroordeling. Ik zal dit doen door eerst een situatieschets te geven van de genocide, de rol van RTLM en de gebruikte propaganda technieken. Vervolgens zal ik de plaats van Nahimana in dit geheel aangeven, zoals die onder meer uit de rechtszaak naar voren is gekomen. Daar tegenover zal ik Nahimana’s verhaal plaatsen zoals hij dit zelf in de rechtszaal naar voren heeft gebracht. Om tot een conclusie te komen.

Lees verder: Hoofdstuk 2. De rol van de media en de intellectuele elite in de Rwandese Genocide