Johannes Jeboa, Ndyuka in achttiende-eeuws Amsterdam

Doop Johannes Jeoba, 28 oktober 1769, doopboek Zuiderkerk, Stadsarchief Amsterdam

28 oktober 1769 werd in de hervormde Zuiderkerk in Amsterdam de Aucaner Johannes Jeboa gedoopt. Jeboa was de zoon van Jackje en neef van granman Pambu. Na het Vredesverdrag met de Aucaners (1760) werd hij als ‘pantiman’ meegenomen naar Paramaribo. Van 1767 tot augustus 1771 verbleef hij in Amsterdam.

Article content
Zuiderkerk, 28 oktober 2026

De Aucaners waren Marrons, Afrikanen en Afro-Surinamers die hun eigen vrijheid hadden opgeëist door de plantages waar zij te werk werden gesteld te verlaten en in het Surinaamse regenwoud nieuwe gemeenschappen op te zetten. Bij de vredesverdragen tussen de Sociëteit van Suriname en de Aucaners werd bepaald dat er van weerszijden gijzelaars (=ostagiërs/pantiman) zouden worden aangewezen, die met hun leven moesten instaan voor de vrede. Van de zijde van de Marrons waren de ostagiërs verwanten van de granman. Van de zijde van de Sociëteit waren dit militairen.

Jeboa kwam eind 1761 kwam als ‘ostagiër’ in Paramaribo aan. Samen met zijn neef Louis, zoon van Pambu, werd hij daar naar school gestuurd. Louis keerde al snel terug naar de Mama Ndyuka kreek. Jeboa bleef in Paramaribo en werd in 1767 naar Amsterdam gestuurd waar hij onder de hoede van de kerkenraad werd gesteld. In 1771 keerde hij terug en fungeerde voor de koloniale regering als tolk, koerier en bemiddelaar. Hij nam, zo schrijft Sylvia de Groot, ook deel aan expedities tegen de Boni’s en begeleidde uitgeleverde weglopers naar de stad. Tegelijkertijd kocht hij – voor veel geld – de 40-jarige Marianna en haar kinderen vrij uit slavernij.

Hij bleef ‘pantiman’ tot zijn dood op 25 december (kerstdag) 1819.

Article content
Surinaamsche Courant, 11 januari 1820.

Zie ook: Sylvia de Groot, Marrons in kaart gebracht, OSO. Tijdschrift voor Surinaamse taalkunde, letterkunde en geschiedenis. Jaargang 16(1997)

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.